contact@domain.com
AddisAbeba Ethiopia
Request a Quote
Jaarraa Abbaa Gadaa: Gooticha Oromoo Seenaa Hin Dagatamne
Home » Seenaa gootota oromoo  »  Jaarraa Abbaa Gadaa: Gooticha Oromoo Seenaa Hin Dagatamne
Jaarraa Abbaa Gadaa: Gooticha Oromoo Seenaa Hin Dagatamne

Jaarraan Abbaa Gadaa Eenyu?

Seenaa saba Oromoo keessatti maqaa Jaarraa Abbaa Gadaa yeroo hunda ifa addaa qabu. Inni gooticha qabsaa’aa cimaa, hoogganaa waraana ABO, fi mallattoo murannoo saba Oromoo keessa ture. Seenaa isaa hubachuun, seenaa qabsoo Oromoo haala dheeraa keessatti beekuu dha.

Dhaloota fi Jireenya Jalqabaa

Jaarraan bara 1936 keessa, godina Wallagga Lixaa keessatti dhalate. Dargagummaa isaa irraa kaasee, haqa fi dhugaa barbaaduun beekama. Haala siyaasaa yeroo sanatti, Oromoo afaan, aadaa fi eenyummaan isaa ukkaamfamee cunqurfamaa jiru ilaaluun, inni of irraa dhaabbachuun murannoo guddaa fudhate.

Qabeenyaan ykn barumsa addaa tokko osoo hin qabin, gara kutannoo fi onnee isaa qofaatti hirkachuun qabsoo jalqabuun seenaa isaa jalqabee ture.

Seensa Qabsoo Hidhannoo

Yeroo mootummaan cunqursaa fi hacuuccaa saba Oromoo irratti jabaataa ture, Jaarraan filannoo lama qabu ture: akka saba isaatti jilbeenfachuu yookaan ofiin of bilisoomsuu. Inni filannoo lammaffaa filate.

Jaarraan bara dargagummaa isaa irraa kaasee qabsoo hidhannoo jalqabe. Dargaggoota naannoo isaa waliin walitti qindaa’ee, mootummaa Habashaa fi humnoota cunqursitoota dura dhaabbachuun lolaa ture. Qabsoon kun yeroo jalqabaatiif xiqqoo fakkaatus, gara fuulduraatti injifannoo fi jabeenya guddaa fide.

Jaarraa fi ABO (Adda Bilisummaa Oromoo)

Yeroo Adda Bilisummaa Oromoo (ABO) dhaabamu, Jaarraa Abbaa Gadaa hoogganaa waraana ABO keessaa isa duraa ture. Inni qabsoo ABO gara tarsiimoo qabatamaa fi sochii walxaxaa geessu keessatti gahee guddaa qabaate.

Jaarraan ABO keessatti:

Hogganaa waraana: Sochii hidhannoo ABO qindeessuu fi hoogganuu keessatti ifa guddaa ture.

Hawaasa Oromoo kakaasu: Jaarraan sagalee Oromoo ta’ee, saba isaa akka of beekuu fi of kabaju barsiisaa ture.

Tokkummaa jabeessuu: Jaarraan yeroo hunda wal-ta’iinsa fi tokkummaa Oromoo irratti jabaatee hojjetaa ture.

Gootummaa fi Onnee Jaarraa Abbaa Gadaa

Jaarraan sababa qabsoo isaa qofaaf jireenya addunyaa guutuu gubbaa jiraate. Inni bara dheeraa keessatti biyya keessaa fi biyya alaa qabsaa’aa ture.

Onneen isaa bakka sadii irratti calaqqiseera:

Eenyummaa Oromoo tikfachuu – Jaarraan eenyummaan Oromoo akka hin badneef qabsaa’aa ture.

Afaan Oromoo fi Aadaa Eeguu – Qabsoo isaa keessatti afaanii fi aadaa saba isaa ol kaasuu irratti xiyyeeffate.

Murannoo hin laafne – Yeroo hunda “qabsoon itti fufa hanga bilisummaan dhufu” jedhu ture.

Rakkolee fi Dararaa Inni Mudate

Jaarraa Abbaa Gadaa jireenya guutuu isaa keessatti rakkina hedduu mudate.

  • Hidhaa fi dararaa mootummoota adda addaatiin miidhame.
  • Biyya ofii keessatti sochii gaggeessuuf dadhabbii guddaa keessa gale.
  • Biyya alaatti godaanee waggoota hedduu keessa jiraachuu dirqame.

Haata’u malee, rakkina kana hundarra darbee qabsoo isaa hin dhaabne.

Jaarraa Abbaa Gadaa fi Barnoota Nuuf Hafe

Seenaa Jaarraa irraa waan hedduu barachuu dandeenya:

  1. Qabsoo hin dhaabbanne – Jaarraan waggoota dheeraaf qabsoo gaggeesse; murannoon isaa nuti akka hin laafne nu barsiisa.
  2. Tokkummaa barbaachisaa ta’uu – Inni yeroo hunda tokkummaan injifannoo fiduu danda’a jedhamee amane.
  3. Eenymmaan sabaaf dhugaa dha – Qabsoo Jaarraa keessatti eenyummaa fi afaan Oromoo ol ka’u hubanna.
  4. Wareegamni fi obsaan injifannoo fidu – Jireenya isaa guutuu wareegame; qabsoo isaatiin dhaloota har’aaf bu’uura ta’e.

Xumura

Jaarraa Abbaa Gadaa maqaa seenaa Oromoo keessatti ifa guddaa ta’eera. Inni hoogganaa, gooticha, fi qabsaa’aa murannoo hin laafne ture. Eenyummaa, afaanii fi bilisummaa saba isaa tikfachuuf lubbuu isaa guutuu wareegame.

Yeroo ammaa dhaloonni Oromoo seenaa Jaarraa Abbaa Gadaa akka fakkeenya ittiin of qopheessu fi ittiin of barsiisu qabu. Seenaa isaa barreessuun, dubbisuun fi dabarsuun seenaa saba Oromoo tikfachuu dha.

Jaarraa Abbaa Gadaa: Gooticha Oromoo Seenaa Hin Dagatamne

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *